4
Sáng ngày 14/9/2026, tại Khách sạn Royal Plaza Center, số 08 Mạc Đĩnh Chi (Lê Lợi 4), phường Minh Xuân, tỉnh Tuyên Quang, Bộ Giáo dục tổ chức chương trình tập huấn “Chuyển đổi số và ứng dụng AI trong học tập đối với giáo viên, giảng viên, cán bộ quản lý của cơ sở giáo dục nghề nghiệp”. Hoạt động được triển khai tại hai tỉnh Tuyên Quang và Lào Cai, hướng tới cập nhật nhận thức, kiến thức và kỹ năng cho đội ngũ làm công tác quản lý, giảng dạy trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, đồng thời thúc đẩy việc đưa công nghệ số và trí tuệ nhân tạo vào hoạt động đào tạo một cách thiết thực, an toàn và có trách nhiệm.
Tham dự tại Tuyên Quang có lãnh đạo Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên, lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tuyên Quang cùng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, giảng viên đến từ các cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Việc tổ chức tập huấn trong thời điểm trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là AI tạo sinh, phát triển nhanh đang đặt ra những yêu cầu mới đối với hoạt động giáo dục. Không chỉ hỗ trợ xử lý công việc, AI đang từng bước tác động trực tiếp đến cách thức xây dựng học liệu, tổ chức dạy học, đánh giá kết quả và hỗ trợ người học.
Phát biểu khai mạc, lãnh đạo Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong đổi mới giáo dục nghề nghiệp. Đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tuyên Quang cũng khẳng định việc tăng cường năng lực số cho đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý là yêu cầu cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng đào tạo trong bối cảnh mới.
Từ những định hướng chung, nội dung trao đổi được triển khai theo tiến trình từ nhận thức, chính sách đến mô hình và khả năng vận dụng. Phần đầu tập trung vào chính sách của Đảng và Nhà nước về chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giáo dục nghề nghiệp, giúp người tham dự có cái nhìn tổng thể về định hướng phát triển công nghệ trong lĩnh vực đào tạo nhân lực.
Những khái niệm dễ bị sử dụng đồng nhất như số hóa, tin học hóa, chuyển đổi số, AI và AI tạo sinh được phân tích cụ thể, qua đó làm rõ rằng chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở việc đưa hồ sơ, tài liệu từ bản giấy lên môi trường điện tử hay sử dụng thêm một phần mềm trong công việc. Giá trị cốt lõi nằm ở việc thay đổi phương thức vận hành, khai thác dữ liệu và tổ chức công việc dựa trên công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, giảng dạy và phục vụ người học.
Trong hệ thống GDNN, dữ liệu người học và dữ liệu đào tạo được xác định là một thành tố quan trọng của hệ sinh thái số. Thông tin về quá trình học tập, tiến độ thực hiện chương trình, kết quả đánh giá, nhu cầu hỗ trợ… nếu được chuẩn hóa và khai thác phù hợp sẽ trở thành cơ sở để nhà trường đưa ra quyết định nhanh hơn, chính xác hơn. Từ đó, nhiều công việc có thể được nhận diện để tiến tới số hóa, tự động hóa hoặc ứng dụng AI, thay vì xử lý hoàn toàn bằng phương thức thủ công.
Cách tiếp cận này tiếp tục được cụ thể hóa thông qua mô hình chuyển đổi số nhà trường theo các lớp hạ tầng – dữ liệu – quy trình – AI – quản trị. Đây là một trong những nội dung có tính thực tiễn cao, bởi việc ứng dụng AI chỉ phát huy hiệu quả khi được đặt trên nền tảng hạ tầng phù hợp, dữ liệu có chất lượng và quy trình được chuẩn hóa. Nếu dữ liệu chưa đầy đủ, thiếu thống nhất hoặc quy trình còn thủ công, việc đưa AI vào có thể không giải quyết được vấn đề mà thậm chí tạo thêm rủi ro.
Mô hình thực tiễn tại FPT Polytechnic được đưa vào phân tích như một trường hợp tham khảo, giúp người tham dự hình dung rõ hơn quá trình chuyển từ quản lý thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu. Những vấn đề về tổ chức dữ liệu người học, dữ liệu đào tạo, xây dựng quy trình và khai thác thông tin phục vụ quản trị được đặt trong mối liên hệ với điều kiện thực tế của từng cơ sở GDNN. Qua trao đổi, mỗi đơn vị có thể xác định những nội dung phù hợp để nghiên cứu, thử nghiệm và triển khai theo lộ trình riêng, thay vì áp dụng máy móc một mô hình có sẵn.
Nếu dữ liệu tạo nền tảng cho quản trị thì AI mở rộng đáng kể khả năng hỗ trợ hoạt động chuyên môn. Trong tổ chức dạy học, công nghệ có thể tham gia ở cả ba giai đoạn trước, trong và sau giờ học. Giáo viên, giảng viên có thể sử dụng AI để hỗ trợ xây dựng giáo án lý thuyết, thực hành và tích hợp; phát triển slide, học liệu, bài tập, tình huống nghề nghiệp, câu hỏi kiểm tra và quiz. Những công việc trước đây cần nhiều thời gian chuẩn bị có thể được rút ngắn, tạo điều kiện để nhà giáo dành nhiều hơn cho việc lựa chọn nội dung, kiểm tra chất lượng và điều chỉnh phương pháp phù hợp với người học.
Các giảng viên Trường CĐ VHNT Việt Bắc tại lớp tập huấn
Việc khai thác dữ liệu số cũng tạo khả năng theo dõi tiến độ học tập, phân tích kết quả và nhận diện những trường hợp cần được hỗ trợ. Thay vì chờ đến khi người học có kết quả thấp mới phát hiện khó khăn, dữ liệu và AI có thể giúp nhận biết sớm những dấu hiệu cần quan tâm, từ đó hỗ trợ giáo viên đưa ra phương án can thiệp phù hợp. Cùng với đó là khả năng củng cố kiến thức, hỗ trợ tự học và từng bước cá nhân hóa quá trình học tập.
Dù khả năng ứng dụng ngày càng rộng, AI không được xem là công cụ thay thế vai trò của nhà giáo. Nguyên tắc được nhấn mạnh xuyên suốt là AI hỗ trợ – giáo viên kiểm chứng – con người quyết định. Người sử dụng phải có đủ năng lực chuyên môn để đánh giá nội dung do AI tạo ra, phát hiện thông tin không chính xác, điều chỉnh cho phù hợp với chương trình, ngành nghề và đối tượng người học.
Cùng với hiệu quả, những vấn đề về an toàn và trách nhiệm cũng được đặt ra. Dữ liệu cá nhân, dữ liệu học tập của người học cần được bảo vệ; thông tin do AI cung cấp phải được kiểm chứng trước khi sử dụng. Bản quyền, quyền sở hữu trí tuệ, tính minh bạch trong việc sử dụng AI, yêu cầu bảo đảm công bằng và đạo đức nghề nghiệp là những nội dung không thể tách rời khỏi quá trình ứng dụng công nghệ trong giáo dục. Trách nhiệm cuối cùng đối với nội dung, quyết định và kết quả sử dụng AI vẫn thuộc về con người.
Từ kiến thức đến thao tác thực tế được nối tiếp trong phiên thực hành và trải nghiệm trên máy tính vào buổi chiều. Người tham dự trực tiếp thực hiện các nội dung AI hỗ trợ thiết kế bài dạy; số hóa dữ liệu và xây dựng dashboard; tự động hóa công tác quản lý; Vibe Coding – xây dựng prototype học liệu số; cá nhân hóa học tập. Việc thực hành trên các tình huống cụ thể giúp chuyển những khái niệm về AI từ phạm vi lý thuyết thành các thao tác có thể ứng dụng trong công việc hằng ngày.
Đối với các cơ sở GDNN, đây cũng là cơ hội để cán bộ quản lý và nhà giáo nhìn lại những quy trình đang thực hiện tại đơn vị mình, xác định khâu nào còn mất nhiều thời gian, dữ liệu nào đang được lưu trữ nhưng chưa khai thác hiệu quả, công việc nào có thể tự động hóa và nội dung nào cần đến sự hỗ trợ của AI. Cách đặt vấn đề từ nhu cầu thực tế giúp việc ứng dụng công nghệ có trọng tâm hơn, tránh tình trạng chạy theo công cụ nhưng chưa giải quyết được bài toán cụ thể.
Tham gia đợt tập huấn tại Tuyên Quang, Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc cử 03 cán bộ quản lý các khoa chuyên môn gồm:
1. Đồng chí Trần Trung Hiếu – Trưởng khoa Nghiệp vụ Văn hóa và Du lịch;
2. Đồng chí Hoàng Thiện Thực – Trưởng khoa Múa và Sân khấu;
3. Đồng chí Sầm Thị Ngọc Ánh – Trưởng khoa Âm nhạc.
Sự tham gia của cán bộ quản lý các khoa chuyên môn góp phần đưa những nội dung tiếp cận được tại chương trình gần hơn với thực tiễn đào tạo của Nhà trường. Đặc thù đào tạo văn hóa, nghệ thuật có nhiều nội dung đòi hỏi thực hành, luyện tập, tương tác trực tiếp giữa giảng viên và người học. Vì vậy, việc ứng dụng AI cần được lựa chọn phù hợp với từng lĩnh vực, vừa khai thác được lợi thế của công nghệ, vừa giữ vững vai trò của người thầy và những giá trị cốt lõi của đào tạo nghệ thuật.
AI có thể hỗ trợ xây dựng học liệu, chuẩn bị nội dung bài giảng, thiết kế tình huống, hệ thống hóa kiến thức, hỗ trợ tự học hoặc xử lý một số công việc quản lý; trong khi những yếu tố như năng lực biểu diễn, kỹ năng thực hành, cảm thụ nghệ thuật, tư duy sáng tạo và quá trình tương tác trực tiếp vẫn cần được phát triển thông qua môi trường đào tạo thực tế. Đây chính là cơ sở để các cơ sở đào tạo văn hóa, nghệ thuật nghiên cứu cách ứng dụng công nghệ theo hướng phù hợp, không cực đoan và không đồng nhất chuyển đổi số với thay thế phương pháp đào tạo truyền thống.
Thời gian qua, Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc đã quan tâm đến chuyển đổi số và từng bước đưa các nền tảng, công cụ số vào hoạt động quản lý, đào tạo và hỗ trợ người học. Việc tham gia các chương trình cập nhật kiến thức về AI lần này tiếp tục mở rộng cơ hội để đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên tiếp cận những phương thức làm việc mới, đồng thời có thêm cơ sở để lựa chọn các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của Nhà trường.
Điều quan trọng sau mỗi chương trình không chỉ nằm ở việc biết thêm một công cụ AI mà ở khả năng chuyển hóa kiến thức thành hiệu quả công việc. Từ một giáo án được chuẩn bị nhanh hơn nhưng vẫn bảo đảm chất lượng, một bộ học liệu được xây dựng khoa học hơn, một bảng dữ liệu được trực quan hóa để hỗ trợ quyết định, đến một quy trình quản lý được tự động hóa ở những khâu phù hợp, mỗi thay đổi nhỏ đều có thể tạo ra giá trị nếu được triển khai đúng cách.
Trong bối cảnh giáo dục nghề nghiệp đang đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ về quản trị và phương thức đào tạo, việc nâng cao năng lực số cho đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý có ý nghĩa lâu dài. Chuyển đổi số vì thế không phải là một nhiệm vụ mang tính thời điểm mà là quá trình liên tục, đòi hỏi sự chủ động học hỏi, thử nghiệm, đánh giá và điều chỉnh.
Với tinh thần đó, việc tiếp cận và ứng dụng AI tại Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc sẽ tiếp tục được đặt trong yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo, tăng hiệu quả quản lý và hỗ trợ tốt hơn cho người học. Công nghệ được sử dụng để hỗ trợ con người làm việc tốt hơn, còn chất lượng chuyên môn, trách nhiệm nghề nghiệp và quyết định cuối cùng vẫn thuộc về đội ngũ cán bộ, giảng viên, giáo viên. Đây cũng là nền tảng để Nhà trường từng bước xây dựng môi trường giáo dục hiện đại, chủ động thích ứng với những thay đổi của công nghệ và yêu cầu ngày càng cao của giáo dục nghề nghiệp trong giai đoạn mới.
