Nhận diện, đánh giá những tinh hoa, giá trị của các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống khu vực Việt Bắc

Nhận diện, đánh giá những tinh hoa, giá trị của các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống khu vực Việt Bắc

18:46:30 05/07/2024
22

Sáng ngày 02/07/2024 vừa qua, Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Thái Nguyên và nhóm liên kết xây dựng và phát triển VHNT khu vực Việt Bắc (VB7+) đã long trọng tổ chức Hội thảo “Nhận diện, bảo tồn và phát huy giá trị của các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống khu vực Việt Bắc trong đời sống đương đại” tại Hội trường B, trường Cao đẳng VHNT Việt Bắc.

Tham dự Hội thảo có PGS.TS - Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam; Thiếu tướng, Nhạc sĩ Nguyễn Đức Trịnh, Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam; các đồng chí lãnh đạo Ban Tuyên giáo, Ban Dân vận Tỉnh ủy, Đảng ủy Khối các cơ quan tỉnh, Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam; các đồng chí lãnh đạo và hội viên 9 Hội Văn học nghệ thuật Nhóm VB 7+, gồm các tỉnh: Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Hà Giang, Tuyên Quang, Bắc Ninh, Bắc Giang và Quảng Ninh; cùng đại diện các nghệ sĩ, nghệ nhân dân gian, nhà nghiên cứu, các thầy cô giáo đang công tác, hoạt động nghệ thuật trong tỉnh. Về phía trường Cao đẳng VHNT Việt Bắc có ThS Trần Quang Hưng – Phó Hiệu trưởng Nhà trường và các thầy cô ở các phòng, khoa ban đến dự và điều hành hội thảo.

Vùng Văn hóa Việt Bắc vốn rất phong phú, đa dạng với nhiều gam màu khác nhau được tạo thành từ văn hóa truyền thống của các dân tộc anh em. Góp phần quan trọng làm nên bản sắc văn hóa phong phú và độc đáo của khu vực Việt Bắc chính là sự hiện diện của các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống. Tuy nhiên trước sự biến động mạnh mẽ của xã hội hiện đại, văn hóa truyền thống đang ngày càng mai một. Nghệ thuật biểu diễn truyền thống khu vực Việt Bắc cũng không nằm ngoài hiện trạng đáng lo ngại ấy. Hội thảo của Nhóm VB7+ được tổ chức với mong muốn nhận diện, đánh giá những tinh hoa, giá trị của các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống khu vực Việt Bắc ở 4 chuyên ngành: Múa, Sân khấu, Âm nhạc và Văn nghệ dân gian; đề xuất những giải pháp để bảo tồn và phát huy những giá trị đó trong đời sống đương đại. Qua hơn 02 tháng chuẩn bị, Hội thảo đã nhận được 17 tham luận có giá trị đến từ các Hội thành viên của nhóm VB7+

Sau chương trình văn nghệ với 05 tiết mục đặc sắc do thầy và trò Nhà trường biểu diễn, Hội thảo đã được lắng nghe 09 tham luận do đại diện của các Hội trình bày. Các tham luận đã chỉ rõ vai trò và vị trí của các loại hình nghệ thuật truyền thống như then, dá hai, chèo, quan họ… trong kho tàng văn nghệ dân gian Việt Bắc. Đồng thời, đưa ra những nhận định, đánh giá về công tác nghiên cứu, sưu tầm và xây dựng tác phẩm văn học nghệ thuật từ kho báu di sản này.

Đặc biệt, trong các tham luận được báo cáo có 02 tham luận của giảng viên Nhà trường là “Những trăn trở trong đào tạo nghệ thuật múa tại trường Cao đẳng VHN Việt Bắc” của ThS. NSƯT Hoàng Thiện Thực (khoa Múa và Sân khấu) và “Nhận diện di sản then trong bối cảnh hiện nay” của ThS Nguyễn Văn Bách (khoa Nghiệp vụ Văn hóa & Du lịch).

NSƯT Hoàng Thiện Thực - Trưởng khoa Múa và Sân khấu trình bày tại hội thảo

Tham luận của ThS. NSƯT Hoàng Thiện Thực nêu lên những khó khăn thực tiễn của công tác tuyển sinh và đào tạo diễn viên múa tại trường Cao đẳng VHNT Việt Bắc. Bên cạnh đó, tham luận cũng chỉ ra những hạn chế trong việc xây dựng tác phẩm múa hiện nay, hạn chế lớn nhất là việc sử dụng chất liệu âm nhạc và hệ thống luật động bị lẫn lộn giữa các tộc người, dẫn đến việc nhận diện nghệ thuật múa của từng tộc người bị hạn chế.

Tham luận của ThS Nguyễn Văn Bách đặt ra vấn đề cần nhận diện di sản then ở 02 hình thức là then sân khấu và thực hành nghi lễ then để có cách thức bảo tồn, phát huy phù hợp. Đồng thời, tham luận cũng đưa ra vấn đề cần nhận định rõ ràng giữa then với các loại thực hành nghi lễ khác như thờ Mẫu Tứ Phủ để tránh bị nhầm lẫn.

ThS Nguyễn Văn Bách - GV khoa Nghiệp vụ Văn hoá và Du lịch trình bày tại hội thảo

 

Ghi nhận và hoan nghênh chương trình Hội thảo, Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân đánh giá “Cuộc hội thảo có hàm lượng khoa học cao. Chủ đề được chọn lựa cũng là một chủ đề rất lớn, rất nóng, rất nhiều trăn trở”. Ông cũng nhấn mạnh về việc cần đổi mới tư duy trong phương pháp, hình thức bảo tồn các giá trị: “Chúng ta phải thay đổi phương pháp, phải tìm được phương pháp hiện đại hơn, uyển chuyển hơn, hấp dẫn hơn đối với thế hệ trẻ hôm nay. Chúng ta không thể bảo tồn theo khuôn mẫu, theo hình thức cũ nữa mà phải làm bằng những phương pháp mới, những hình thức mới, làm cho giá trị văn hoá, giá trị nghệ thuật trở nên sống động”.

Phát biểu tại Hội thảo, đồng chí Nguyễn Thị Mai - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh ủy bày tỏ sự trân trọng và đánh giá cao kết quả Hội thảo. Đồng chí cho rằng đây là một cơ hội tốt để được lắng nghe, tiếp thu nhiều hơn những tâm tư, nguyện vọng, trăn trở của các văn nghệ sĩ trước một vấn đề hết sức cấp bách về văn hóa, đó là cơ sở để tham mưu kịp thời đối với công tác bảo tồn, phát huy các giá trị nghệ thuật truyền thống.

Với những vấn đề đặt ra như vậy, Hội thảo lần này có ý nghĩa quan trọng nhằm bàn luận và đưa ra những giải pháp, sáng kiến trong việc nhận diện các loại hình nghệ thuật truyền thống của vùng Việt Bắc. Đây là điều rất cần thiết vì chỉ khi nhận diện đúng và đầy đủ thì mới có thể đưa ra những phương án bảo tồn cũng như phát huy di sản một cách có hiệu quả.


Tác giả: Nguyễn Văn Bách - GV Khoa Nghiệp vụ VH&DL