35
Chuyển đổi số đang mở ra những cơ hội mới để đổi mới giáo dục nghề nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật - nơi sự sáng tạo của con người luôn giữ vai trò trung tâm. Đối với Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc, việc chủ động nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên không chỉ đáp ứng yêu cầu của ngành Giáo dục trong thời kỳ chuyển đổi số mà còn góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực văn hóa, nghệ thuật và du lịch, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.
Tạo nền tảng từ chuyển đổi số của ngành Giáo dục
Những năm gần đây, chuyển đổi số đã trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành Giáo dục và Đào tạo. Tại Thái Nguyên, chủ trương này được triển khai đồng bộ từ hoàn thiện hạ tầng công nghệ, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung đến đổi mới phương thức quản lý và tổ chức dạy học.
Việc 100% cơ sở giáo dục được kết nối Internet băng thông rộng, triển khai học bạ điện tử, chữ ký số, phần mềm quản lý nhà trường, hệ thống quản lý văn bản điều hành và từng bước xây dựng lớp học thông minh cho thấy chuyển đổi số của ngành Giáo dục Thái Nguyên không còn dừng ở những định hướng chiến lược mà đã đi vào thực tiễn, tạo nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng quản lý và đào tạo.
Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy, hạ tầng công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng chỉ phát huy hiệu quả khi đội ngũ cán bộ quản lý và nhà giáo đủ năng lực khai thác, vận hành và ứng dụng vào công việc hằng ngày. Chính con người mới là nhân tố quyết định thành công của chuyển đổi số.
Xuất phát từ yêu cầu đó, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Nguyên đã tổ chức chương trình "Bồi dưỡng, cập nhật kiến thức, kỹ năng số cho nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục nghề nghiệp", tạo điều kiện để đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tiếp cận những xu hướng công nghệ mới, đặc biệt là các ứng dụng của trí tuệ nhân tạo trong quản lý, giảng dạy và nghiên cứu. Chương trình không chỉ bổ sung kỹ năng chuyên môn mà còn góp phần hình thành tư duy đổi mới, giúp đội ngũ nhà giáo chủ động thích ứng với yêu cầu phát triển của giáo dục hiện đại.
Đổi mới từ đội ngũ để nâng cao chất lượng đào tạo
Đối với Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc, nơi có hơn sáu thập kỷ xây dựng và phát triển, đào tạo hàng vạn cán bộ văn hóa, nghệ sĩ, diễn viên, hướng dẫn viên du lịch và những người làm công tác văn hóa cho khu vực trung du, miền núi phía Bắc và nhiều địa phương trong cả nước, đổi mới chất lượng đào tạo luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm.
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, yêu cầu đối với nguồn nhân lực văn hóa, nghệ thuật cũng đang thay đổi. Nếu trước đây, người học chỉ cần trang bị kiến thức chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp thì ngày nay, năng lực số đã trở thành một trong những yêu cầu không thể thiếu.
Một nghệ sĩ biểu diễn cần biết khai thác các nền tảng số để quảng bá tác phẩm; một cán bộ văn hóa cần có khả năng quản lý, lưu trữ và số hóa di sản; một hướng dẫn viên du lịch cần sử dụng thành thạo các công cụ số để xây dựng sản phẩm truyền thông và giới thiệu điểm đến. Ngay cả trong lĩnh vực mỹ thuật, thiết kế hay âm nhạc, các công nghệ mới cũng đang trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực cho hoạt động sáng tạo.
Điều đó đặt ra yêu cầu đổi mới không chỉ đối với người học mà trước hết là đội ngũ giảng viên.
Nhận thức rõ yêu cầu đó, Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc đã cử bốn giảng viên tham gia chương trình bồi dưỡng do Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức, gồm ThS. Nguyễn Việt Cường, ThS. Bùi Tiến Thành, ThS. Đặng Thị Thu Hằng và ThS. Nguyễn Văn Bách. Đây đều là những giảng viên có nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy, đồng thời trực tiếp tham gia các hoạt động chuyên môn của nhà trường.
Việc tham gia chương trình không đơn thuần nhằm tiếp cận thêm một số công cụ công nghệ mới, mà quan trọng hơn là tạo tiền đề để các giảng viên trở thành lực lượng nòng cốt trong việc lan tỏa kỹ năng số, chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng công nghệ vào giảng dạy và từng bước hình thành môi trường học tập hiện đại trong toàn trường.
Đối với giáo dục nghề nghiệp, giá trị của một chương trình bồi dưỡng không nằm ở thời lượng hay số lượng chuyên đề được triển khai, mà được đo bằng khả năng chuyển hóa những kiến thức tiếp thu thành những đổi mới cụ thể trong hoạt động đào tạo. Khi người thầy thay đổi tư duy, làm chủ công nghệ và biết vận dụng phù hợp với đặc thù ngành nghề, chất lượng đào tạo sẽ được nâng lên một cách bền vững.
Nâng cao năng lực số để giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa trong thời đại mới
Đặc thù của đào tạo văn hóa, nghệ thuật là gắn chặt với sáng tạo, cảm xúc và giá trị nhân văn. Vì vậy, khi chuyển đổi số trở thành xu thế tất yếu, không ít người từng băn khoăn liệu công nghệ có làm giảm vai trò của người nghệ sĩ hay làm phai nhạt bản sắc văn hóa. Thực tiễn đang cho thấy điều ngược lại: nếu được ứng dụng đúng hướng, công nghệ số không thay thế giá trị sáng tạo mà trở thành phương tiện hỗ trợ để bảo tồn, lan tỏa và phát huy các giá trị văn hóa hiệu quả hơn.
Đối với Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc, nơi đào tạo nhiều ngành học đặc thù như thanh nhạc, biểu diễn nhạc cụ, mỹ thuật, quản lý văn hóa, du lịch và các chuyên ngành nghệ thuật khác, việc ứng dụng công nghệ số cần được nhìn nhận như một giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo, chứ không phải mục tiêu cuối cùng.
Trong giảng dạy âm nhạc, các nền tảng số hỗ trợ xây dựng ngân hàng học liệu, phân tích tác phẩm, biên tập âm thanh, mô phỏng hòa âm phối khí và lưu trữ dữ liệu phục vụ nghiên cứu. Đối với mỹ thuật và thiết kế, công nghệ giúp giảng viên và sinh viên tiếp cận nhiều phương thức sáng tạo mới, đồng thời rút ngắn thời gian thực hiện các công đoạn kỹ thuật để tập trung nhiều hơn vào ý tưởng nghệ thuật. Trong lĩnh vực quản lý văn hóa và du lịch, các công cụ số hỗ trợ số hóa tư liệu, xây dựng sản phẩm truyền thông, quảng bá điểm đến và kết nối di sản với cộng đồng bằng nhiều hình thức hiện đại.
Quan trọng hơn, việc làm chủ công nghệ sẽ giúp người học hình thành tư duy đổi mới, nâng cao khả năng thích ứng trước những biến đổi nhanh chóng của thị trường lao động. Đây chính là yêu cầu đặt ra đối với nguồn nhân lực văn hóa, nghệ thuật trong giai đoạn hiện nay, khi ranh giới giữa nghệ thuật truyền thống và công nghệ ngày càng được kết nối chặt chẽ.
Tuy nhiên, điều cần khẳng định là công nghệ không thể thay thế tư duy sáng tạo, cảm xúc nghệ thuật hay bản sắc văn hóa dân tộc. Những giá trị cốt lõi của văn hóa luôn được hình thành từ con người. Vì vậy, việc ứng dụng các công cụ số trong đào tạo phải hướng tới mục tiêu hỗ trợ người dạy và người học phát huy năng lực sáng tạo, chứ không làm giảm vai trò chủ thể của con người trong hoạt động nghệ thuật.
Từ bồi dưỡng đội ngũ đến nâng cao chất lượng người học
Trong giáo dục, mọi đổi mới đều bắt đầu từ đội ngũ nhà giáo. Đây cũng là quan điểm xuyên suốt trong quá trình triển khai chuyển đổi số của ngành Giáo dục tỉnh Thái Nguyên. Bên cạnh việc đầu tư hạ tầng công nghệ, xây dựng cơ sở dữ liệu và triển khai các nền tảng quản lý hiện đại, tỉnh đặc biệt quan tâm đến công tác bồi dưỡng, nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ quản lý và giảng viên.
Đối với Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc, việc cử các giảng viên tham gia chương trình bồi dưỡng không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu trước mắt mà còn hướng tới xây dựng đội ngũ nòng cốt có khả năng lan tỏa tri thức, chia sẻ kinh nghiệm và hướng dẫn đồng nghiệp trong quá trình ứng dụng công nghệ vào giảng dạy.
Sau khóa học, những kiến thức và kỹ năng mới không dừng lại ở phạm vi cá nhân mà sẽ được chuyển hóa thành các hoạt động chuyên môn trong từng khoa, phòng. Từ những bài giảng được thiết kế khoa học hơn, hệ thống học liệu được số hóa phong phú hơn đến phương pháp tổ chức lớp học linh hoạt hơn, tất cả đều hướng tới mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng đào tạo.
Đối tượng hưởng lợi nhiều nhất chính là học sinh, sinh viên. Các em không chỉ được học tập trong môi trường hiện đại mà còn được hình thành năng lực khai thác công nghệ một cách hiệu quả, có trách nhiệm và phù hợp với đặc thù nghề nghiệp. Đây là hành trang quan trọng để sinh viên tự tin tham gia thị trường lao động, nơi yêu cầu về kỹ năng số đang trở thành tiêu chí không thể thiếu trong hầu hết các lĩnh vực của đời sống văn hóa, nghệ thuật và du lịch.
Có thể nói, hiệu quả của chương trình bồi dưỡng không được đo bằng số lượng chứng chỉ hay sản phẩm thực hành, mà được thể hiện ở sự thay đổi trong tư duy của đội ngũ nhà giáo, ở những đổi mới trong từng bài giảng và ở chất lượng của mỗi khóa sinh viên sau khi tốt nghiệp.
Khẳng định vị thế của cơ sở đào tạo nguồn nhân lực văn hóa, nghệ thuật trong thời kỳ chuyển đổi số
Hơn sáu mươi năm xây dựng và phát triển, Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc luôn giữ vai trò quan trọng trong đào tạo nguồn nhân lực văn hóa, nghệ thuật và du lịch cho khu vực trung du, miền núi phía Bắc và nhiều địa phương trên cả nước. Trước yêu cầu mới của sự nghiệp đổi mới và hội nhập quốc tế, nhà trường xác định chuyển đổi số không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là động lực để nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội.
Việc chủ động tham gia các chương trình bồi dưỡng về kỹ năng số do Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Nguyên tổ chức thể hiện tinh thần đổi mới, cầu thị và trách nhiệm của nhà trường trong công tác phát triển đội ngũ. Những kết quả đạt được từ chương trình sẽ tiếp tục được phát huy, góp phần xây dựng môi trường giáo dục hiện đại, nơi công nghệ được ứng dụng hiệu quả để phục vụ hoạt động giảng dạy, nghiên cứu và sáng tạo nghệ thuật.
Trong hành trình chuyển đổi số, công nghệ chỉ là phương tiện; con người mới là yếu tố quyết định. Khi đội ngũ giảng viên có năng lực số, có tư duy đổi mới và biết vận dụng công nghệ phù hợp với đặc thù đào tạo văn hóa, nghệ thuật, chất lượng giáo dục sẽ được nâng lên một cách bền vững. Đó cũng là nền tảng để Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc tiếp tục khẳng định vị thế là cơ sở đào tạo uy tín, cung cấp nguồn nhân lực văn hóa, nghệ thuật và du lịch chất lượng cao, góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên số.
