263
Được sự đồng ý của Khoa Nghiệp Vụ Văn hóa & Du lịch. Chiều ngày, 12 tháng 4 năm 2014 vừa qua, lớp QLVH K8 đã tổ chức chương trình ngoại khóa môn Tôn giáo – Tín ngưỡng với chủ đề “Lên đồng – Hành trình của thần linh và thân phận” do giảng viên Nguyễn Văn Bách hướng dẫn.
Lên đồng là một dạng thực hành nghi lễ quan trọng của tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Tứ Phủ ở Việt Nam. Đó là quá trình xuất – nhập thần nhiều lần của các vị Thánh vào thân xác Thanh đồng để sống lại lần thứ hai và ban phát tài lộc cho các con nhang đệ tử, mang nhiều giá trị về ca – múa – nhạc – trò diễn và tâm linh.
Trong lên đồng, các vị Thần linh về nhập thần được các Thanh đồng thể hiện bằng các bộ trang phục khác nhau, gắn liền với ý niệm dân gian về các màu trong Tứ phủ, trong đó nổi bật lên là bốn màu
Đỏ (Thiên phủ)
Xanh lá cây (Nhạc phủ)
Trắng (Thủy phủ)
Vàng (Địa phủ)
Tùy từng công trạng, sự tích và tính cách cá nhân của các vị Thánh khác nhau mà sẽ có những vũ điệu riêng mang nét đặc trưng. Ví dụ: Các vị Quan Lớn, ông Hoàng thường múa các loại vũ khí như long đao, kiếm, hèo và cờ với những động tác dứt khoát, mạnh mẽ. Các vị Thánh nữ thường múa quạt, múa mái chèo, múa mồi lửa với các động tác như guộn tay mềm mại và duyên dáng. Từ những biểu hiện về trang phục và động tác, người ta có thể nhận ra được sự hiện diện của từng vị thần linh.
Mỗi một cuộc lên đồng được gọi là một vấn hầu, ứng với quá trình xuất – nhập thần của các vị thần linh khác nhau. Tuy trong Tứ phủ có rất nhiều các vị Thánh khác nhau nhưng người ta thường quy ước có 36 vị hay về ngự đồng. Như vậy, một vấn hầu đầy đủ gồm 36 giá đồng, mỗi giá đồng tương ứng với sự hiện diện một vị Thánh với đầy đủ trang phục và động tác múa. Người ta thường hầu 36 giá đồng theo từng hàng đã quy định một cách chặt chẽ, đó là:
1. Hàng các vị Thánh Mẫu
2. Hàng các vị Quan Lớn
3. Hàng các vị Chầu Bà
4. Hàng các Ông Hoàng
5. Hàng các vị Thánh cô
6. Hàng các vị Thánh cậu
Như vậy ta có thể thấy lên đồng chính là một cuộc trình diễn với rất nhiều các giá trị khác nhau như giá trị về âm nhạc, giá trị múa, trò diễn sân khấu, văn học, tâm linh và đặc biệt là giá trị về lịch sử. Giá trị về lịch sử chính là sự tái hiện lại công trạng của các vị thần linh vốn xuất thân là vị tướng như Hưng Đạo Đại Vương, Trần Quốc Tảng, Phạm Ngũ Lão, Nữ Tướng Vũ Thị Thục, Ông Hoàng Mười Nguyễn Xí,…. có công lớn đối với dân với nước. Sự tái hiện lại hình ảnh các ngài cũng chính là một bài học lịch sử rất đáng trân trọng.
Các sinh viên hào hứng tham gia diễn trong các giá đồng
Mặc dù mang nhiều giá trị như vậy nhưng trước đây (và ngay cả hiện nay) lên đồng vẫn bị nhiều người nhìn nhận là mê tín dị đoan. Chính vì sự nhìn nhận không thấu đáo này mà trong suốt một thời gian dài, nhiều di sản văn hóa gắn liền với tín ngưỡng dân gian (trong đó có lên đồng) bị quy chụp là phản giá trị và bị cấm đoán. Điều này đã dẫn đến sự mai một khá lớn các di sản văn hóa dân tộc.
Chính vì mục đích muốn sinh viên có cái nhìn đúng đắn và đánh giá chuẩn xác hơn về thực hành nghi lễ Hầu đồng Tứ Phủ. Lớp QLVH K8 đã tổ chức chương trình ngoại khóa về Lên đồng tại phòng học D202. Đến dự buổi ngoại khóa có các thầy cô giáo và các bạn SV các lớp trong Khoa Nghiệp vụ Văn hóa & Du lịch .
Giảng viên Nguyễn Văn Bách
Trong chương trình, các thầy cô và sinh viên đã được nghe thuyết trình và phân tích về bản chất cũng như những giá trị của hầu đồng Tứ Phủ. Đặc biệt cũng tại buổi ngoại khóa, sinh viên lớp QLVH K8 đã trình diễn 9 giá đồng tiêu biểu trong hệ thống 36 giá đồng Tứ Phủ.
Với âm nhạc sôi động, buổi ngoại khóa thực sự đã trở thành một cuộc trình diễn mang đậm màu sắc nghệ thuật và tâm linh.
